Dolandırıcılık/ Sahtecilik

DOLANDIRICILIK, NİTELİKLİ DOLANDIRICILIK 

Dolandırıcılık suçu TCK’nun “Mal Varlığına Karşı İşlenen Suçlar” başlığı altında 157 nci madde ile düzenlenmiştir. TCK’nın 158 nci maddesi dolandırıcılığın nitelikli halini yani Nitelikli Dolandırıcılığı düzenlemektedir.  TCK 159 ncu madde ise dolandırıcılığın daha az cezayı gerektiren halini düzenlemektedir.

Biz dolandırıcılık suçunu piyasalar açısından ele alıp değerlendireceğiz. Bu nedenle dolandırıcılık suçunu genel olarak değerlendirdikten sonra piyasada işadamlarının, daha çok KOBİ düzeyindeki işadamlarının, mağdur, müşteki veya sanık olarak karşılaştığı nitelikli dolandırıcılık suçunu değerlendireceğiz. 

 

DOLANDIRICILIK

MADDE 157.-(1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası verilir.(Asliye Ceza)  

Madde, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatarak başkalarının zararına yarar elde etmeyi suç olarak düzenlemiştir. Burada zarar aldatılan kişi veya üçüncü bir şahsa ait olabilir, yarar da failin kendisine veya başkasının lehine olabilir. Suçun oluşması için  fiilin ustaca yalanlarla, eski kanunda 765 sayılı TCK’n unda olduğu gibi  “Hile ve Desise ”ile işlenmiş olması gerekmektedir. Eski kanundaki “Hile ve Desise” kavramının yerine yeni kanunda “Hileli Davranışlar” almıştır.

SUÇLA KORUNAN HUKUKSAL DEĞER

Suç, kişilerin mal varlığını korumanın yanında, kişilerin irade ve karar verme özgürlüğünü de korumaktadır.

SUÇUN KONUSU

Her türlü maddi değer bu suçun konusunu oluşturabilir; taşınır,taşınmaz mallar, alacak hakkı vs… gibi

SUÇUN FAİLİ VE MAĞDURU

a)      Suçun Faili

Suçun faili, gerçek kişiler olabilir. Suçun failinin tüzel kişiler olması hali TCK’nın 158 nci maddesinde Nitelikli Dolandırıcılık olarak düzenlenmiştir.

b)      Suçun Mağduru

Suçun mağduru mal varlığı zarara uğrayan gerçek veya tüzel kişilerdir. Suçun oluşması için mağdurun belli olması değil belirlenebilir olması yeterlidir; ancak şikâyet hakkının kullanılabilmesi, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması yönünden mağdurun belirlenmesi gerekir. 

DOLANDIRICILIK SUÇU VE BENZERLERİ

  • Dolandırıcılık ve Hırsızlık

Hırsızlık suçu, taşınır bir malın zilyedinin, zilyedin rızası dışında fail tarafından bulunduğu yerden alınması ile oluşur. Bu suçun maddi konusu taşınır mallardır. Dolandırıcılık suçunun konusu ise taşınır, taşınmaz mallar ve maddi değeri olan bütün varlıklardır. Hırsızlık suçundaki kast unsurunda, yararlanma amacının gerçekleşmesi zorunlu değildir, zilyedin rızası dışında, taşınırın yer değiştirmesi yeterlidir. Dolandırıcılıkta ise hileli davranışlarla aldatma, yarar sağlama ve zarar verme bilinç ve iradesi, yani genel kast ile suçun işlenmiş olması gerekmektedir.

  • Güveni Kötüye Kullanma

Güveni kötüye kullanmada hileli davranış ve aldatma yoktur. Özgür irade ile teslim edilen malın iade edilmemesi söz konusudur.

  • Yağma Suçu

Yağma suçunda hileli davranışlarla aldatma yoktur. Aksine cebir, şiddet veya tehdit vardır. Yağma suçunun konusu taşınır mal ve senettir. Dolandırıcılık suçunun ise konusu çok daha geniştir.

SUÇUN MADDİ UNSURU

  • HİLELİ DAVRANIŞ

Hileli davranıştan kasıt, ustaca davranışlarla, ustaca yalanlarla mağduru aldatmak, mağdurun denetleme iradesini ortadan kaldırmaktır.  Basit yalanlar hileli davranış değildir. Hileli davranışların hedefi aldatmadır. Hileli davranışlar mağduru aldatacak kadar ustaca değilse suçun aldatma unsuru oluşmamış demektir. Aldatma ile muhatabın irade özgürlüğü ortadan kalkar.

  • YARAR SAĞLAMA

–          ZARAR

Fail dolandırıcılık suçu ile yarar elde ederken bir başkasının mal varlığı da zarar görmektedir. Bu nedenle aldatma ile failin malvarlığındaki zarar arasında nedensellik bağı şarttır. Zararın aldatılan kişinin mal varlığında oluşması gerekmez, üçüncü bir kişinin mal varlığında oluşan zarar da dolandırıcılık suçunu oluşturur. Duygusal ve manevi zararlar dolandırıcılık suçunu oluşturmaz.

–          YARAR ( Haksız )

Hileli davranışlarla, aldatma fiilleriyle amaçlanan yarar elde etmektir. Burada nedensellik bağı kaçınılmazdır. Elde edilen yararın haksız olması gerekir.

Dolandırıcılık suçunun bir alacağı elde etmek için işlenmiş olması TCK 159 ncu maddede düzenlenmiştir ve daha az bir cezayı gerektirir.

SUÇUN MANEVİ UNSURU

Dolandırıcılık suçunun manevi unsuru genel kasttır. Failin kastının mağduru aldatmaya ve haksız yarar elde etmeye yönelik olması gerekir. Mağdur, kendi fiilinin kendisinin veya başkasının mal varlığında artışa, mağdurun mal varlığında ise azalmaya neden olacağının bilinç ve iradesinde olması gerekir. Eğer mağdur bu kast ile hareket etmemişse suç oluşmamıştır. Mağdur başkasının mal varlığına zarar verme fiilini bilmeli ve istemelidir. Hile ile zarar arasında nedensellik bağının bilincinde olmalıdır.

SUÇUN HUKUKA AYKIRILIK UNSURU

Suçun tanımına uygun fillerin gerçekleşmesi ile birlikte suçun hukuka aykırılık unsuru gerçekleşmiş olur.

İŞTİRAK

Dolandırıcılık suçu iştirak yönünden TCK’nun genel hükümlerine tabiidir.

İÇTİMA

Dolandırıcılık suçuiçtima yönünden  iştirakte olduğu gibi TCK’nın genel hükümlerine tabidir. Dolandırıcılık suçu TCK 43. Maddedeki gibi zincirleme suç  olarakta ortaya çıkabilir.

GÖREVLİ MAHKEME

Dolandırıcılık suçunda görevli mahkeme 5235 sayılı yasa uyarınca Asliye Ceza Mahkemeleridir. Çocuk suçlarında ise 5395 sayılı yasaya göre Çocuk Mahkemelerinde bakılır.

SUÇUN YAPTIRIMI

Suçun yaptırımı 1-5 yıl arasında hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır.

DAVA ZAMANAŞIMI

Dava zamanaşımı 8 yıldır. Zamanaşı  kesilme nedenleri ile en fazla 12 yıla kadar uzayabilir. 

Dolandırıcılık/ Sahtecilik için yorumlar kapalı
%d blogcu bunu beğendi: